Escytalopram najlepiej chroni przed nawrotem depresji, ale różnice są niewielkie

Z dużej analizy opublikowanej w czasopiśmie „The Lancet Psychiatry” wynika, że escytalopram najskuteczniej zapobiega nawrotom depresji spośród porównywanych leków przeciwdepresyjnych. Eksperci podkreślają jednak, że różnice między lekami są umiarkowane i nie są powodem, by osoby dobrze reagujące na obecne leczenie zmieniały tabletki.

Co sprawdzili badacze

Autorzy przeanalizowali wcześniejsze badania porównujące skuteczność ponad tuzina popularnych leków przeciwdepresyjnych. W sumie objęły one blisko 10 tysięcy osób, które przyjmowały różne preparaty nawet przez rok. Oceniano, jak dobrze leki utrzymują pacjentów w stanie wolnym od objawów depresji.

Najlepiej wypadł escytalopram. Za nim uplasowały się agomelatyna i duloksetyna, a tuż poniżej fluoksetyna, znana jako prozac. W porównaniu z fluoksetyną osoby przyjmujące escytalopram częściej doświadczały poprawy i utrzymywały ją, a rzadziej przerywały leczenie. Agomelatyna (lek atypowy) i duloksetyna (z grupy SNRI, czyli inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny) również wypadły dobrze. Inne preparaty, w tym sertralina, nie okazały się lepsze od fluoksetyny.

Dlaczego to nie powód do zmiany leku

Escytalopram, sertralina i fluoksetyna należą do grupy SSRI, czyli selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Zwiększają one poziom serotoniny, związanej z nastrojem, i wiele wytycznych zaleca je jako leki pierwszego wyboru.

Prof. Eric Ruhé z Uniwersytetu Radboud w Holandii, jeden z autorów, zaznaczył, że wybór leku bywa indywidualny, ale badanie może pomóc w decyzjach lekarza i pacjenta. Dodał: „Jeśli zaczynasz przyjmować lek przeciwdepresyjny, wybierz taki, który nie tylko pomaga wyzdrowieć, ale też pozwala pozostać zdrowym”.

Ostrożność zalecają jednak inni specjaliści. Dr Sameer Jauhar z Imperial College London zwrócił uwagę, że analiza nie wskazuje, który lek zadziała u konkretnego pacjenta. Prof. Allan Young z Royal College of Psychiatrists podkreślił, że różnice są niewielkie i raczej nie przeważą nad takimi czynnikami jak działania niepożądane, wcześniejsza reakcja na leczenie czy preferencje chorego. Autorzy i komentatorzy zgodnie mówią też, że potrzebne są dłuższe badania.

Escytalopram, jak każdy lek, może wywoływać skutki uboczne, na przykład problemy ze snem, zaparcia czy przyrost masy ciała, choć nie u każdego. Brytyjska organizacja Mind przypomina, że wiele osób musi wypróbować więcej niż jeden lek, zanim znajdzie odpowiedni, a to, co działa, może się z czasem zmieniać.

Co to oznacza dla pacjentów w Polsce

Escytalopram, sertralina i fluoksetyna to substancje dobrze znane także polskim pacjentom i lekarzom, więc wyniki analizy mają znaczenie również u nas. Trzeba jednak pamiętać, że to badanie przeglądowe oparte na wcześniejszych pracach, a jego autorzy odnoszą się do brytyjskich realiów i wytycznych. Nie zmienia ono automatycznie zaleceń obowiązujących w Polsce.

W praktyce wnioski są proste:

• Nie odstawiaj leku samodzielnie – zmianę lub zakończenie terapii należy omówić z lekarzem.
• Jeśli obecny lek działa i dobrze go tolerujesz, nie ma powodu, by na podstawie tej analizy go zmieniać.
• Leczenie nie kończy się z chwilą poprawy – lekarze zalecają, by przyjmować lek jeszcze co najmniej pół roku po ustąpieniu depresji, a potem stopniowo go odstawiać.
• Leki to nie jedyna opcja – skuteczne bywa też wsparcie psychoterapeutyczne, które można łączyć z farmakoterapią.

Jeśli lek nie pomaga albo powoduje uciążliwe skutki uboczne, warto porozmawiać z lekarzem prowadzącym o alternatywach. Nowa analiza może być jednym z argumentów w takiej rozmowie, ale nie zastąpi indywidualnej oceny.

Źródło: BBC News – „Antidepressant escitalopram more effective at preventing relapse, analysis finds”